Her toplumda, belirli bir kesimin gerçeklerden kopuk, kendi ideolojik kurguları içinde yaşattığı “ıslak rüyaları” vardır. Bu rüyalar, siyasi tartışmaların zeminini oluştururken, çoğu zaman sağlıklı bir diyalogun önündeki en büyük engel haline gelir. Türkiye siyaseti de, bu türden derinlemesine kök salmış, geçmişten beslenen ve geleceği şekillendirme iddiasındaki “ıslak rüyalarla” yüzleşmek zorunda kalan bir arenadır.
Söz konusu “ıslak rüyalar,” genellikle güçlü bir devlet, tek bir ideoloji ve merkeziyetçi bir yönetim anlayışını özleyen bir zihniyetin ürünüdür. Bu zihniyet, toplumsal çeşitliliği ve değişimi kabullenmekte zorlanır, kendi dar kalıplarına uymayan her unsuru potansiyel bir tehdit olarak algılar.
Islak Rüya Metaforu Ne Anlatıyor?
Psikolojik bir terim olan “ıslak rüya,” burada metaforik anlamda kullanılarak, bir kesimin bilinçaltında yatan, gerçekleşmesi mümkün olmayan, fakat arzu edilen siyasi ve toplumsal düzen tasvirlerini ifade ediyor. Bu rüyalar, genellikle geçmişin idealize edilmiş bir versiyonuna duyulan özlemle beslenir ve mevcut gerçeklikleri çarpıtarak algılamalarına neden olur.
Kimler Bu Rüyaların Peşinde?
Türkiye özelinde bu “ıslak rüyalar,” özellikle Kemalist ideolojinin belirli bir yorumunu benimsemiş, tek parti döneminin veya askeri vesayetin etkili olduğu dönemlerin idealize edilmiş bir versiyonuna özlem duyan kesimlerde belirginleşir. Bu kesim, Cumhuriyet’in kuruluş yıllarındaki otoriter modernleşme projesini, dini ve geleneksel değerlerin bastırıldığı, devletin her alana müdahil olduğu bir “altın çağ” olarak görür.
Geçmişin Fantezileri: Devletin Kudretli Eli
- Tek Parti Yönetimi: Güçlü, sarsılmaz bir iktidarın her şeyi düzenlediği, mutlak kontrolün hüküm sürdüğü bir yapı.
- Devlet Kontrollü Ekonomi: Ekonomik faaliyetlerin tamamen devletin denetiminde olduğu, serbest piyasa mekanizmalarına şüpheyle yaklaşılan ve merkezi planlamanın öncelikli olduğu bir düzen.
- Din ve Geleneklerin Baskılanması: Şapka kanunu, ezanın Türkçeleştirilmesi, medreselerin kapatılması gibi uygulamalarla dini sembollerin ve kurumların kamusal alandan tamamen dışlandığı bir toplum.
- Askeri Vesayet: Demokrasinin askeri müdahalelerle “korunduğu” veya “yönlendirildiği” bir siyaset anlayışı.
Bu zihniyet için, Türkiye’nin çok partili hayata geçişi, dini özgürlüklerin genişlemesi ve sivil siyasetin güçlenmesi, bu “ideal” düzenin bozulması anlamına gelir. Onlar için adeta bir kâbus senaryosu olan bu gelişmeler, sürekli geri döndürülmesi gereken bir sapma olarak algılanır.
Günümüz Siyasetine Yönelik Algıları ve Çelişkileri
Bu kesim, mevcut Adalet ve Kalkınma Partisi (AKP) iktidarını “fetullahçı,” “bölücü,” “gerici,” “mezhepçi” ve “kadrolaşmacı” olmakla suçlar. Ancak dikkat çekici olan, bu ithamların, aslında kendilerinin geçmişte arzuladığı veya bizzat uyguladığı siyasi yaklaşımların birer yansıması olmasıdır:
- “Kadrolaşma” İddiası: Kendi dönemlerinde devlet kadrolarının belirli bir ideolojiye göre yapılandırıldığı, farklı düşünenlerin dışlandığı gerçeği göz ardı edilir.
- “Gerici” Suçlaması: Din ve geleneklerin özgürleşmesini “gericilik” olarak yorumlarken, aslında kendi geçmişlerinde dini değerleri bastırma pratiği vardır.
- “Bölücü” ve “Mezhepçi” İftiraları: Kendi tekçi devlet anlayışlarında, farklı etnik ve mezhepsel kimliklere yeterince alan tanınmadığı, hatta asimilasyon politikalarının uygulandığı dönemler unutulur.
- “Fetullahçı” İthamı: Kendi iktidarları döneminde Gülen hareketine nasıl alan açtıkları veya nasıl mücadele ettikleri konusunda çelişkili tavırlar sergilenir.
Bu durum, bir tür projeksiyon mekanizmasıdır; yani kendi içselleştirdikleri veya arzuladıkları özellikleri, karşı tarafa yansıtma eğilimi.
Bu Rüyalar Neden Sorunlu?
Siyasetin bu tür “ıslak rüyalar” üzerine inşa edilmesi, ciddi sorunları beraberinde getirir:
- Gerçeklikten Kopuş: Geçmişin idealize edilmiş bir kopyasını aramak, mevcut sosyo-ekonomik ve kültürel gerçekleri göz ardı etmeye yol açar.
- Diyalog Eksikliği: Farklı kesimlerin birbirini anlamasını ve ortak zemin bulmasını engeller. Herkes kendi “rüya”sında yaşar.
- Değişime Direnç: Toplumun doğal evrimine ve demokratik taleplerine karşı bir direnç oluşturur.
- Kutuplaşma: Toplumu geri döndürülemez bir şekilde ayrıştırır, düşmanlıkları körükler.
Bu siyasi fanteziler, Türkiye’nin karşı karşıya olduğu gerçek sorunlara, örneğin ekonomik sıkıntılara, bölgesel politikalara veya sosyal adalet konularına odaklanmayı imkansız hale getirir. “Bir sabah kalkıp her şey eskisi gibi olacak” yanılgısıyla hareket etmek, sadece hayal kırıklığı ve umutsuzluk yaratır.
Türkiye siyasetinin olgunlaşması ve daha sağlıklı bir zemine oturabilmesi için, geçmişin “ıslak rüyalarından” uyanmak, gerçeklerle yüzleşmek ve tüm toplumsal kesimlerin meşru taleplerini dikkate alan kapsayıcı bir siyaset anlayışını benimsemek elzemdir. Aksi takdirde, bu rüyalar sadece boş birer fantezi olarak kalmayacak, aynı zamanda ülkenin geleceğini ipotek altına alacaktır.