İtalya Başbakanı Giorgia Meloni, göreve gelmesinden bir yıldan biraz fazla bir süre sonra, bölgesel yönetimlerin valilik sürelerini üçüncü döneme uzatmayı hedefleyen anayasa referandumunda ilk önemli siyasi yenilgisini yaşadı. 21-22 Ekim tarihlerinde Lazio ve Lombardiya bölgelerinde düzenlenen referandumlar, halkın düşük katılımı nedeniyle geçerlilik şartını sağlayamayarak başarısız oldu.
Meloni ve liderliğini yaptığı aşırı sağcı İtalya Kardeşleri (FdI) partisi, referandumda anayasa değişikliğine ve dolayısıyla vali sürelerinin uzatılmasına “evet” oyu verilmesi yönünde güçlü bir kampanya yürütmüştü. Başbakan, bu referandumu hükümetinin halk nezdindeki gücünün bir testi olarak görüyordu, ancak sonuçlar beklenenin aksine bir tablo ortaya koydu.
Referandumun Amacı ve Sonuçları
Ne Oylanacaktı?
Referandum, valilerin görev sürelerini iki dönemle sınırlayan mevcut düzenlemenin değiştirilerek, üçüncü bir dönem için de görev yapmalarına olanak tanıyan anayasa değişikliğini onaylamayı amaçlıyordu. Bu değişiklik, özellikle sağ kanatta bir süredir dile getirilen bir talepti ve bölgesel yönetimlerde deneyimli liderlerin görevlerine devam edebilmesi gerektiği argümanına dayanıyordu.
Neden Başarısız Oldu?
Bir referandumun geçerli sayılabilmesi için oy kullanma hakkına sahip seçmenlerin yüzde 50’sinden bir fazlasının (yüzde 50+1) katılımı şarttı. Ancak, hem Lazio hem de Lombardiya’da katılım oranları bu barajın oldukça altında kaldı:
- Lazio Bölgesi: Seçmenlerin sadece %17.5’i oy kullandı. Yüzde 82.5’lik rekor bir seçmen kitlesi sandığa gitmedi.
- Lombardiya Bölgesi: Katılım daha da düşüktü; seçmenlerin yalnızca %12.8’i sandığa gitti. Bu da %87.2 gibi devasa bir abstention oranına işaret ediyor.
Düşük katılım nedeniyle referandumlar iptal edildi ve anayasa değişikliği yürürlüğe giremedi. Bu durum, Meloni hükümetinin istediği reformun önünün kesildiği anlamına geliyor.
Meloni ve Hükümeti İçin Ne Anlama Geliyor?
Giorgia Meloni, 22 Ekim 2022’de göreve başlamıştı ve bu referandum sonuçları, iktidarının birinci yıl dönümünden kısa bir süre sonra geldi. Göreve geldiğinden bu yana, İtalya Kardeşleri Partisi kamuoyu yoklamalarında yaklaşık %30’luk bir destekle liderliğini sürdürüyor ve Meloni’nin kişisel popülaritesi de yüksek seviyelerdeydi. Ancak bu referandum, hükümetin her istediği reformu kolayca geçiremeyeceğinin ve halkın belirli konularda farklı bir duruş sergileyebileceğinin bir göstergesi oldu.
Muhalefet partileri, özellikle merkez sol Demokrat Parti (PD) ve 5 Yıldız Hareketi, referandumun iptal edilmesini kendi politikalarının ve halk desteğinin bir göstergesi olarak yorumladı. Bu partiler, Meloni hükümetinin politikalarının her zaman halk tarafından onaylanmadığını ve bu sonucun, hükümetin reform girişimleri için bir uyarı niteliği taşıdığını belirtiyor.
Bu sonuç, Meloni’nin siyasi prestijine bir darbe olarak görülüyor ve gelecekteki reform çabaları için potansiyel zorluklara işaret ediyor. Hükümetin, halkın daha geniş kesimlerinin desteğini almadan önemli anayasal değişiklikleri geçirme konusunda daha temkinli adımlar atması gerekebileceği yorumları yapılıyor.