Hamas ile İsrail arasındaki çatışmanın Ortadoğu’da yarattığı şiddetli gerilim, küresel siyasetin aktörleri için yeni bir meydan okuma alanı açarken, Rusya bu kaosu kendi stratejik çıkarları doğrultusunda kullanma arayışında. Ukrayna savaşının gölgesindeki Kremlin, Gazze’deki krizden hem diplomatik hem de ekonomik anlamda önemli kazanımlar elde etmeyi hedefliyor gibi görünüyor.
Moskova, çatışmanın başlangıcından bu yana tarafları itidale çağırırken, Filistin devletinin kurulmasına yönelik “adil bir çözüm” çağrısını yineledi. Ancak bu diplomatik söylemin ardında, Batı’nın küresel hegemonyasına meydan okuma, Ukrayna’ya olan uluslararası ilgiyi dağıtma ve kendi jeopolitik konumunu güçlendirme gibi daha derin hesaplar yatıyor.
Diplomatik Fırsatlar: Küresel Düzenin Yeniden Şekillenmesi
Rusya için Gazze krizi, mevcut uluslararası sistemdeki zayıflıkları gözler önüne sererek yeni bir “çok kutuplu dünya düzeni” tezini güçlendirme potansiyeli taşıyor. Bu bağlamda, Kremlin’in temel diplomatik hedefleri şunlardır:
- Batı’nın İtibarını Sarsmak: Moskova, çatışmaya Batı’nın, özellikle ABD’nin bölgedeki politikalarının ve çifte standartlarının bir sonucu olarak bakıyor. İsrail’e verilen kayıtsız şartsız destek, Batı’nın insan hakları ve uluslararası hukuk söylemini sorgulatmak için bir zemin oluşturuyor. Bu durum, Rusya’nın Batı dışındaki ülkelerle (Küresel Güney) ilişkilerini güçlendirme fırsatı sunuyor.
- Ukrayna Odağını Dağıtmak: Ortadoğu’daki yeni ve şiddetli bir çatışma, dünya medyasının ve uluslararası kuruluşların dikkatini doğal olarak Gazze’ye çekiyor. Bu durum, Rusya’nın Ukrayna’daki saldırganlığına yönelik baskıyı bir nebze olsun hafifletebilir ve Moskova’ya nefes alma alanı sağlayabilir.
- Arabuluculuk Rolü ve Uluslararası Arenada Konumlanma: Rusya, hem İsrail hem de Hamas ile iletişim kanallarına sahip nadir büyük güçlerden biri olarak kendisini potansiyel bir arabulucu olarak sunmaya çalışıyor. Bu rol, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, BRICS ve Şanghay İşbirliği Örgütü gibi platformlarda Moskova’nın diplomatik ağırlığını artırabilir. Ayrıca, Putin’in İran, Türkiye ve Suriye gibi bölgesel aktörlerle olan ilişkileri, Rusya’nın bölgedeki nüfuzunu pekiştirmesine olanak tanıyor.
- İslam Dünyasıyla İlişkileri Geliştirmek: Rusya, İslam dünyasında Filistin davasına verilen desteği iyi biliyor. Bu kriz, Moskova’ya, Batı’nın Filistin meselesindeki tutumunu eleştirerek ve Filistin halkının haklarını savunarak Müslüman ülkelerle bağlarını güçlendirme şansı veriyor.
Ekonomik Kazançlar: Enerji ve Silah Pazarları
Diplomatik avantajların yanı sıra, Rusya’nın Gazze krizinden ekonomik kazanımlar elde etme potansiyeli de bulunuyor:
- Yüksek Petrol Fiyatları: Ortadoğu’daki herhangi bir istikrarsızlık, küresel enerji piyasalarında belirsizliği artırma ve petrol fiyatlarını yukarı çekme potansiyeli taşır. Rusya, dünyanın önde gelen petrol ve gaz ihracatçılarından biri olarak, yüksek enerji fiyatlarından doğrudan faydalanacaktır. Bu, Ukrayna savaşı nedeniyle uygulanan Batı yaptırımlarının etkilerini hafifletmeye yardımcı olabilir.
- Artan Silah Talebi: Bölgesel gerilimlerin yükselmesi, Ortadoğu ülkelerinin askeri harcamalarını artırmasına yol açabilir. ABD’nin ana tedarikçi olmasına rağmen, Rusya, yaptırımlara rağmen silah ihracatında hala önemli bir oyuncu. Bölgedeki yeni çatışmalar, Rus yapımı silahlara olan talebi canlandırabilir ve Moskova’ya yeni pazarlar açabilir.
- Kuzey-Güney Ulaştırma Koridoru: Rusya, İran ve Hindistan arasında, Basra Körfezi’nden Hazar Denizi’ne ve oradan Rusya ile Avrupa’ya uzanan “Uluslararası Kuzey-Güney Ulaştırma Koridoru”nun (INSTC) gelişimini hızlandırma arayışında. Ortadoğu’daki istikrarsızlık, geleneksel deniz rotalarına alternatif arayışlarını artırarak bu koridorun önemini pekiştirebilir ve Rusya’ya ekonomik ve jeopolitik avantajlar sağlayabilir.
Sonuç: Stratejik Manevra Alanı
Özetle, Rusya, Gazze krizini sadece insani bir trajedi olarak değil, aynı zamanda küresel sahnedeki kendi konumunu güçlendirmek için stratejik bir fırsat olarak görüyor. Moskova, bu krizi mevcut dünya düzeninin zayıflıklarını göstermek, Batı’nın gücünü sorgulamak ve Ukrayna’daki konumunu iyileştirmek için kullanmaya çalışıyor. Krizin uzun vadeli etkileri belirsizliğini korurken, Rusya’nın bu süreçten en az hasarla çıkıp çıkamayacağı veya hatta jeopolitik olarak daha güçlü bir konuma gelip gelemeyeceği, küresel aktörlerin dikkatle izleyeceği bir gelişme olacak.