Türkiye’de vatandaşların giderek artan bir yoksullukla mücadele ettiği ve alım güçlerinin önemli ölçüde eridiği gözlemleniyor. Bu olumsuz gidişatın temelinde, büyük ölçüde, eşitlikçi gelir dağılımını göz ardı eden, yerli üretimi ihmal eden ve inatçı yüksek enflasyonu dizginleyemeyen bir dizi ekonomik politika yatıyor. Sonuç olarak, toplumda zengin ile fakir arasındaki uçurum her geçen gün daha da açılıyor.
Uzmanlar ve ekonomistler, ekonomik büyüme rakamları açıklansa da, bu büyümenin tabana yayılmadığını ve refahın adil bir şekilde dağıtılamadığını belirtiyor. Vatandaşlar, temel ihtiyaçlarını karşılamakta dahi güçlük çekerken, hayat pahalılığı ve enflasyon karşısında reel gelirleri sürekli değer kaybediyor.
Ekonomideki Derinleşen Yoksulluğun Kaynakları Nelerdir?
Türkiye ekonomisi, uzun süredir yapısal sorunlarla boğuşurken, son dönemde uygulanan bazı politikaların bu sorunları derinleştirdiği öne sürülüyor. Yoksulluğun temel nedenleri ve etkileri şu başlıklar altında incelenebilir:
Neden 1: Yanlış Ekonomi Politikaları ve Dışa Bağımlılık
- “Yeni Ekonomi Modeli” ve Sonuçları: Uygulanan “Yeni Ekonomi Modeli”nin, üretim odaklı bir büyüme yerine, kısa vadeli finansal akımlara (sıcak para) bağımlılığı artırdığı eleştirileri yapılıyor. Bu durum, ekonomiyi dış şoklara karşı daha kırılgan hale getiriyor ve sürdürülebilir bir refah artışı sağlayamıyor.
- Üretim Odaklı Politikaların Eksikliği: Başta tarım ve sanayi olmak üzere yerli üretimin yeterince desteklenmemesi, dışa bağımlılığı artırarak döviz kurundaki dalgalanmaların doğrudan enflasyona yansımasına neden oluyor. Kendi kendine yetebilirlik ilkesinden uzaklaşılması, temel gıda ve ihtiyaç maddelerinde bile ithalata bağımlılığı pekiştiriyor.
- Kamu Varlıklarının Özelleştirilmesi: Stratejik öneme sahip kamu varlıklarının özelleştirilmesi, kısa vadeli gelir sağlasa da, uzun vadede devletin ekonomiye müdahale gücünü azaltıyor ve elde edilen gelirin verimli kullanılamaması durumunda toplumsal faydayı sınırlıyor.
Neden 2: Gelir Eşitsizliği ve Servet Transferi
- Alım Gücünün Erimesi: Enflasyonun sürekli yüksek seyretmesi ve ücretlerin bu artışın gerisinde kalması, özellikle asgari ücretli ve sabit gelirli vatandaşların alım gücünü derinden etkiliyor. Temel gıda, barınma ve enerji maliyetlerindeki artışlar, hanehalkı bütçelerini zorluyor.
- Servetin Tepede Yoğunlaşması: Uygulanan politikaların, servetin küçük bir kesimin elinde toplanmasına yol açtığı ve bu durumun gelir eşitsizliğini derinleştirdiği belirtiliyor. Vergi sistemi ve teşvik mekanizmalarının bu eşitsizliği gidermekte yetersiz kalması, toplumsal kutuplaşmayı artırıyor.
- Sosyal Adaletin Göz Ardı Edilmesi: Ekonomik kararlar alınırken sosyal adalet ve eşit dağılım ilkelerinin yeterince gözetilmemesi, geniş kitlelerin yoksulluk sarmalına itilmesine neden oluyor. Ekonomik büyüme rakamları tek başına refahın göstergesi olmaktan çıkarken, asıl önemli olanın bu büyümenin toplumun tüm kesimlerine nasıl yansıdığı oluyor.
Neden 3: Borçlanma ve Sürdürülemez Finansal Yapı
- Kamu ve Özel Sektör Borçları: Hem kamu hem de özel sektördeki artan borçluluk, ekonominin kırılganlığını artırıyor. Yüksek faiz oranları ve dövizdeki dalgalanmalar, borç yükünü daha da ağırlaştırarak yeni yatırımların önünde engel teşkil ediyor.
- Enflasyon ve Faiz Oranı Dinamikleri: Enflasyonla mücadelede uygulanan politikaların istikrarsız olması, ekonomide belirsizlik yaratıyor. Faizlerin düşürülmesi ve yükseltilmesi arasındaki gelgitler, finansal piyasalarda güven kaybına ve öngörülemezliğe yol açıyor, bu da yatırım ve istihdamı olumsuz etkiliyor.
Tüm bu faktörler bir araya geldiğinde, Türkiye’de yoksulluğun yalnızca bir ekonomik sorun olmaktan çıkıp, sosyal ve toplumsal bir krize dönüştüğü görülüyor. Adil ve sürdürülebilir bir ekonomik düzenin inşası için üretim odaklı, gelir dağılımını gözeten ve sosyal adaleti önceleyen politikalara acil ihtiyaç duyuluyor.
Yoksuluz, daha da yoksullaşıyoruz çünkü…
Yoksuluz ve daha da yoksullaşıyoruz çünkü; Türkiye’de uygulanan ekonomi politikaları, yerli üretimi ihmal ederek dışa bağımlılığı artırmış, yüksek enflasyonu kalıcı hale getirmiş, servet transferi yoluyla gelir eşitsizliğini derinleştirmiş ve sosyal adaleti gözetmeyen bir büyüme modelini benimsemiştir. Bu faktörler, alım gücümüzü eriterek ve temel ihtiyaçlara erişimi zorlaştırarak yoksulluk sarmalını güçlendirmektedir.