Türk Bankacılığı Karlılık Rekoru Kırdı, Bireysel Borçlar Zirvede

Türk bankacılık sektörü, 2024 yılının ilk beş ayında net kârını geçen yıla göre yüzde 183,9 oranında artırarak 260,5 milyar TL’ye ulaştırdı ve tarihi bir rekora imza attı. Bankaların bu yüksek karlılık performansı, vatandaşların kredi ve kredi kartı borç yükünün giderek artığı bir döneme denk geldi. Özellikle yükselen enflasyon ve sıkı para politikaları, bankaların faiz gelirlerini artırırken, hanehalkının borçlanma maliyetlerini de zirveye taşıdı.

Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) verilerine göre, Türk bankacılık sektörünün toplam aktifleri 24,5 trilyon TL’ye ulaşırken, sermaye yeterlilik rasyosu ise yüzde 18,27 ile yasal sınırların oldukça üzerinde seyretti. Bu güçlü finansal yapı, sektörün şoklara karşı direncini gösterse de, elde edilen kârın büyük bir kısmı bireysel borçlardaki artıştan besleniyor.

Bankaların Karlılığının Arkasındaki Dinamikler

Net Faiz Geliri ve Komisyon Ücretleri

Bankaların devasa kâr marjının en önemli bileşenlerinden biri, net faiz gelirleri oldu. İlk beş ayda bankaların net faiz geliri 374,8 milyar TL’ye ulaştı. Yüksek enflasyonla mücadele kapsamında Merkez Bankası’nın politika faizini yükseltmesi, bankaların kredi ve mevduat faizleri arasındaki makası korumalarına olanak sağladı. Ayrıca, bankacılık hizmetleri karşılığında alınan ücret ve komisyon gelirleri de 84,8 milyar TL’yi bularak karlılığa önemli katkı sağladı.

Vatandaşın Borç Yükü Hızla Yükseliyor

Bankaların rekor kâr elde ettiği aynı dönemde, hanehalkının finansal borçları da endişe verici boyutlara ulaştı. Toplamda 3,29 trilyon TL’yi aşan bireysel borçlar, vatandaşların yaşam maliyetleriyle mücadelede giderek daha fazla kredi ve kredi kartına yöneldiğini gösteriyor.

• Tüketici Kredileri: Bireysel kredilerin toplamı 1,63 trilyon TL’ye yükseldi. Bu miktarın içinde 1,06 trilyon TL genel amaçlı krediler, 492,3 milyar TL konut kredileri ve 79,9 milyar TL taşıt kredileri bulunuyor.
• Kredi Kartı Borçları: Kredi kartı borçları ise adeta çığ gibi büyüdü. Ocak ayında 1,25 trilyon TL olan kredi kartı bakiyesi, Mayıs sonu itibarıyla 1,66 trilyon TL’ye fırladı. Bu, sadece beş ayda yaklaşık 410 milyar TL’lik bir artışa işaret ediyor.

Kişi Başına Borç Ne Kadar?

Ülkemizde toplam 121,7 milyon kredi kartı ve 191,7 milyon banka kartı bulunuyor. Bankalararası Kart Merkezi (BKM) verilerine göre, kredi kartını aktif kullanan 81,2 milyon vatandaş başına düşen ortalama kredi kartı borcu 20.443 TL seviyesinde. Toplamda 41 milyon bireysel kredi ve kredi kartı müşterisinin olduğu düşünüldüğünde, kişi başına düşen ortalama borç yükü ise 80.000 TL’ye yaklaşıyor.

Ekonomik Dengeler ve Gelecek Beklentileri

Merkez Bankası’nın enflasyonu düşürme hedefiyle uyguladığı yüksek faiz politikası, bir yandan bankaların bilançolarını güçlendirirken, diğer yandan dar gelirli vatandaşların ve reel sektörün finansmana erişim maliyetlerini artırıyor. Yüksek faiz oranları, tüketicileri borçlanmaya iterken, aynı zamanda borç geri ödeme kapasitelerini de zorluyor. Bu durum, gelecekte bireysel iflasların ve takibe düşen alacakların artması riskini de beraberinde getirebilir.

Ekonomistler, bankacılık sektörünün güçlü performansının ülke ekonomisi için bir istikrar işareti olduğunu belirtmekle birlikte, bu karlılığın vatandaşların artan borç yüküyle birlikte okunması gerektiğinin altını çiziyor. Dengeli bir büyüme için hem finansal sektörün sağlığının korunması hem de hanehalkının borçluluk seviyelerinin sürdürülebilir bir çizgide tutulması önem arz ediyor.