İrlanda, sanat ve kültür dünyasında çığır açan bir adım atarak, dünyada bir ilk olan “Sanatçılar İçin Temel Gelir” (Basic Income for the Arts – BIA) pilot projesini başlattı. Ekim 2022 itibarıyla hayata geçen bu 3 yıllık program kapsamında, seçilen 2.000 sanatçı ve kültür çalışanına her hafta 325 Euro ödeme yapılıyor. Bu tarihi girişim, sanatçıların finansal güvencesizliğini azaltmayı ve onların tam zamanlı sanatsal üretime odaklanmalarını sağlamayı hedefliyor.
Kültür, Turizm, Sanat, Gaeltacht, Spor ve Medya Bakanı Catherine Martin, projenin Kovid-19 salgınının kültürel sektöre vurduğu ağır darbenin ardından sanatçıların ve sektörün toparlanmasına yardımcı olacağını belirtti. Bakan Martin, bu temel gelirin, sanatçıların yaratıcılıklarını özgürce ortaya koymaları için gerekli istikrarı sağlayacağına inandığını ifade ederek, İrlanda’nın küresel sanat sahnesindeki yerini güçlendirmeyi amaçladıklarını vurguladı.
Projenin Detayları ve Amaçları Nelerdir?
İrlanda’nın bu öncü programı, sanatın ve kültürün toplumdaki değerini ve profesyonel sanatçıların katkısını tanımak amacıyla tasarlandı. Projenin temel unsurları ve hedefleri şunlardır:
Kimler Yararlanıyor ve Ne Kadar Sürecek?
- Haftalık Ödeme: Programa kabul edilen sanatçılar ve kültür çalışanları, her hafta düzenli olarak 325 Euro alacak. Bu ödeme, sanatçıların temel yaşam giderlerini karşılarken, mali kaygıları azaltarak sanatsal çalışmalarına daha fazla zaman ayırmalarına olanak tanıyor.
- Yararlanıcı Sayısı: Yaklaşık 9.000 başvurunun titizlikle değerlendirilmesinin ardından, 2.000 sanatçı ve kültür profesyoneli programa seçildi. Seçim kriterleri arasında profesyonel sanatsal üretim geçmişi ve İrlanda’da ikamet koşulları yer alıyor.
- Pilot Süresi: “Sanatçılar İçin Temel Gelir” programı, 3 yıl sürecek bir pilot uygulama niteliğindedir. Bu süre boyunca programın etkileri, sanatçıların yaşam standartları ve kültürel üretime katkısı yakından takip edilecek ve gelecekteki politika kararlarına zemin oluşturacak veriler toplanacaktır.
Neden Bu Girişim Başlatıldı?
Sanat ve kültür sektöründeki pek çok profesyonel, özellikle serbest çalışanlar, düzensiz ve genellikle düşük gelirlerle mücadele etmek zorunda kalır. Pandemi döneminde tiyatroların, galerilerin ve performans mekanlarının kapanmasıyla bu durum daha da kötüleşmiş, sektör büyük bir ekonomik şok yaşamıştır. İrlanda hükümeti, bu temel gelir programıyla aşağıdaki hedeflere ulaşmayı amaçlıyor:
- Sanatçıların finansal güvencesizliğini ortadan kaldırarak yaratıcı özgürlüklerini artırmak.
- Sanatçıların ek iş yapmak zorunda kalmadan tamamen sanatsal üretime odaklanmalarını sağlamak.
- Ülkenin yaratıcılık potansiyelini ve kültürel üretimini teşvik etmek.
- İrlanda’nın kültür ve sanat sektörünü güçlendirmek, onu daha dirençli ve uluslararası alanda daha rekabetçi hale getirmek.
Beklentiler ve Kültür Sektörüne Etkileri
İrlanda’nın bu yenilikçi adımı, hem ülke içinde hem de uluslararası alanda büyük bir ilgiyle karşılandı. Birçok uzman ve sanatçı, bu modelin diğer ülkeler için de bir örnek teşkil edebileceğini ve sanatçıların yaşam kalitelerini artırarak kültürel üretime ivme kazandırabileceğini belirtiyor. Programın başarılı olması durumunda, sanatın sadece bir hobi değil, aynı zamanda hayati bir meslek ve toplumun vazgeçilmez bir parçası olduğu algısının daha da güçlenmesi bekleniyor.
Deneme süresinin sonunda elde edilecek veriler, temel gelir modellerinin kültürel sektördeki uygulanabilirliği ve etkinliği konusunda önemli bilgiler sunacak. Bu proje, sanatçıların ekonomik refahını artırmanın yanı sıra, İrlanda’nın kültürel zenginliğini ve çeşitliliğini koruma ve geliştirme potansiyeli taşıyan cesur bir yatırımdır.