Eşit Yurttaşlık: Modern Devletin Temel Taşı ve Toplumsal Barışın Kriteri

Modern devlet anlayışının kalbinde yer alan “eşit yurttaşlık” ilkesi, bir toplumun sadece düzenini değil, aynı zamanda adaletini ve sürdürülebilirliğini de belirleyen kritik bir faktördür. Haber365 olarak, eşit yurttaşlığın devletin varlığı ve meşruiyeti açısından taşıdığı önemi, teorik çerçeveler ve toplumsal yansımalar üzerinden derinlemesine inceliyoruz.

Eşit Yurttaşlık Nedir ve Neden Hayatidir?

Eşit yurttaşlık, bir devletin sınırları içinde yaşayan her bireyin, etnik kökeni, dini inancı, cinsiyeti, cinsel yönelimi, dili, rengi veya sosyal statüsü ne olursa olsun, yasa önünde eşit hak ve sorumluluklara sahip olması prensibidir. Bu ilke, devletin tüm yurttaşlarına eşit mesafede durmasını, kamu hizmetlerinden eşit faydalanma hakkını güvence altına almasını ve yasaların herkese eşit uygulanmasını gerektirir.

• Toplumsal Barışın Teminatı: Eşitliğin sağlanmadığı toplumlarda derin ayrımlar oluşur. Bu ayrımlar, çeşitli gruplar arasında güvensizliğe, gerilime ve hatta çatışmalara zemin hazırlar. Eşit yurttaşlık, bu riskleri minimize ederek toplumsal bütünleşmeyi ve barışı teşvik eder.
• Hukuk Devleti İlkesi: Eşit yurttaşlık, aynı zamanda bir hukuk devletinin olmazsa olmazıdır. Hukuk devleti, gücün değil, hukukun üstün olduğu, herkesin yasalara tabi olduğu ve yargı önünde eşit olduğu bir yapıyı ifade eder. İmtiyazlı sınıfların veya grupların varlığı, hukuk devleti prensibiyle çelişir.
• Meşruiyetin Kaynağı: Bir devletin, yönettiği tüm yurttaşların rızasını ve güvenini kazanabilmesi, ancak onlara eşit davrandığı ölçüde mümkündür. Eşitlikçi politikalar, devletin meşruiyetini güçlendirir ve kamuoyu desteğini artırır.

İmtiyaz Devleti mi, Hukuk Devleti mi?

Toplumlar, genellikle iki temel devlet modelinden birine eğilim gösterir: imtiyaz devleti ya da hukuk devleti. İmtiyaz devletlerinde, belirli gruplar (çoğunlukla etnik, dini veya siyasi kimlikler üzerinden) “birinci sınıf” yurttaş olarak kabul edilirken, diğerleri “ikinci sınıf” muamelesi görür. Bu tür bir ayrımcılık, devletin kendi yurttaşları arasında eşitsizlik yaratması anlamına gelir ve nihayetinde bir “hukuk devleti” olmaktan çıkarak “imtiyaz devleti” haline gelmesine yol açar.

Oysa gerçek bir hukuk devleti, tüm yurttaşlarına adil, tarafsız ve eşit davranma yükümlülüğündedir. Bu modelde, devletin varlık nedeni, tüm bireylerin güvenliğini, özgürlüğünü ve haklarını korumaktır. Ayrımcılığa dayalı politikalar, devletin sadece ulusal ve uluslararası arenadaki itibarını zedelemekle kalmaz, aynı zamanda iç huzuru da bozar.

Felsefi Temeller ve Modern Ulus-Devlet

Eşit yurttaşlık kavramı, Batı siyaset felsefesinin önemli isimlerinden Thomas Hobbes, Jean-Jacques Rousseau ve John Locke gibi düşünürlerin sosyal sözleşme teorileriyle de yakından ilişkilidir. Bu düşünürler, devletin, bireylerin belirli hak ve özgürlüklerinden vazgeçerek karşılığında güvenlik ve düzen elde etmek amacıyla bir araya gelmesiyle oluştuğunu savunmuşlardır. Bu sözleşmenin temelinde, tüm bireylerin eşit olduğu ve ortak bir iradeyle yönetildiği fikri yatar. Eğer sözleşme, bazı gruplar aleyhine işliyorsa, o zaman devletin meşruiyeti sorgulanır hale gelir.

Modern ulus-devletler de, genellikle belirli bir toprak üzerinde yaşayan ve ortak bir kültüre, tarihe veya iradeye sahip olduğu varsayılan bir “ulus” fikri üzerine inşa edilmiştir. Bu ulus tanımının içine kimlerin dahil edildiği ve bu bireylerin devletle olan ilişkisinin nasıl tanımlandığı, eşit yurttaşlık ilkesinin uygulanışında merkezi bir rol oynar. Kapsayıcı bir ulus tanımı ve eşit haklara dayalı bir yurttaşlık anlayışı, ulus-devletin gücünü ve istikrarını pekiştirir.

Sonuç: Eşitlik Olmadan Güçlü Bir Devlet Mümkün mü?

Eşit yurttaşlık, salt bir ideal olmanın ötesinde, modern bir devletin sağlıklı işleyişi ve toplumsal refah için vazgeçilmez bir koşuldur. Yurttaşları arasında ayrımcılık yapan, bazılarına imtiyaz tanıyan bir devlet, zamanla kendi temellerini dinamitleyen çatlaklar yaratır. Güvenin sarsıldığı, adalet duygusunun zedelendiği bir toplumda, devletin otoritesi de erozyona uğrar.

Dolayısıyla, güçlü, istikrarlı ve uluslararası alanda saygın bir konuma sahip olmak isteyen her devletin, tüm yurttaşlarına ayrım gözetmeksizin eşit haklar ve fırsatlar sunması, onların devlete olan aidiyet duygularını pekiştirmesi ve toplumsal sözleşmeyi her zaman adalet temelinde yeniden kurması elzemdir. Eşit yurttaşlık, sadece bir hak meselesi değil, aynı zamanda devletin kendi bekası için stratejik bir tercihtir.