İran’da 14. dönem cumhurbaşkanlığı seçimlerinin önde gelen adaylarından Mesud Pezeşkiyan, seçilmesi halinde komşu ülkelere yönelik yeni bir saldırı düzenlenmeyeceği yönünde net bir güvence verdi. Pezeşkiyan, bölgedeki gerilimi azaltma ve komşularla güven ilişkisi kurma hedefini öncelik olarak belirleyerek, önceki aylarda yaşanan saldırıların ardından tansiyonu düşürme sinyali verdi.
İran’ın resmi haber ajansı ISNA’dan Seyed Emad Hosseini’ye konuşan Pezeşkiyan, ülkesinin güvenliğinin komşularının güvenliğinden bağımsız olmadığını vurgulayarak, “Saldırılar durmalı ve diyalog başlamalıdır” ifadelerini kullandı. Bu açıklama, ocak ayında İran’ın Pakistan, Irak ve Suriye’de gerçekleştirdiği füze ve insansız hava aracı saldırılarının ardından bölgede tırmanan gerilimin ortasında geldi.
Açıklamanın Arka Planı: Gergin Bölgesel Ortam
Mesud Pezeşkiyan’ın bu taahhüdü, İran’ın son aylarda bölgedeki askeri operasyonları nedeniyle yükselen tansiyonun doğrudan bir yankısı olarak değerlendiriliyor. Ocak 2024’te İran Devrim Muhafızları, Irak’ın kuzeyindeki Erbil’de bulunan ABD konsolosluk binasının yakınındaki bir konutun yanı sıra, Suriye’nin İdlib kentindeki “terörist mevzileri” ve Pakistan’ın Belucistan eyaletindeki “terörist karargahlarını” hedef aldığını duyurmuştu. Bu saldırılar, uluslararası alanda geniş çaplı tepkilere ve özellikle Pakistan ile diplomatik kriz yaşanmasına neden olmuştu.
- Irak (Erbil): İran, Erbil’deki saldırının İsrail’e ait bir casus karargahını hedef aldığını iddia etti, ancak Irak hükümeti bu iddiayı reddetti ve saldırıyı kınadı.
- Suriye (İdlib): İran, İdlib’deki hedeflerin DAEŞ ile bağlantılı terör gruplarına ait olduğunu belirtti.
- Pakistan (Belucistan): İran’ın Belucistan’daki saldırısı, “Ceyş-ul Adl” adlı Sünni militan grubuna yönelik olduğunu açıklamış, Pakistan ise bu saldırıyı egemenlik ihlali olarak nitelendirerek diplomatik misilleme yapmıştı.
Bu olaylar zinciri, bölgenin kırılgan güvenlik yapısını bir kez daha gözler önüne sererken, Pezeşkiyan’ın açıklamaları gerilimi düşürme ve komşularla ilişkileri normalleştirme yönünde atılabilecek potansiyel adımların ilk sinyali olarak okunuyor.
Pezeşkiyan’ın Bölgesel Politika Vizyonu
Cumhurbaşkanı adayı Pezeşkiyan, bölgesel barış ve istikrara ulaşmak için “güven inşa etmenin”, “gerilimleri azaltmanın” ve “diyalog ile diplomatik yöntemleri” kullanmanın önemini vurguluyor. Politikalarının merkezine ekonomik ilişkileri ve karşılıklı faydaya dayalı iş birliğini koyan Pezeşkiyan, şunları kaydetti:
- “Bölgede yeni bir saldırı başlatılmayacaktır. Tüm sorunlarımızı çözmek için diyalog ve diplomatik yöntemler kullanmalıyız.”
- “Komşu ülkelerin güvenliği bizim güvenliğimizdir, bizim güvenliğimiz de komşu ülkelerin güvenliğidir.”
- “Bölge ülkeleriyle ekonomik ilişkilerin geliştirilmesi ve bölgenin istikrarı, barışı ve ilerlemesi için iş birliği yapılmasının yollarını aramalıyız.”
Pezeşkiyan’ın bu vizyonu, İran’ın geçmişteki “direniş ekseni” politikalarından farklılaşarak, daha pragmatik ve iş birliğine dayalı bir dış politika izleyebileceğine işaret ediyor. Seçilmesi halinde bu vaatlerin nasıl hayata geçirileceği, Ortadoğu’daki güç dengeleri ve bölgesel ilişkiler açısından kritik öneme sahip olacak.