Eski ABD Başkanı Donald Trump, Yüksek Mahkeme’nin başkanların gümrük vergisi uygulama yetkisine ilişkin verdiği karara sert tepki gösterdi. Kararı “ülkemiz için kötü” ve “korkunç” olarak nitelendiren Trump, yeniden başkan seçilmesi halinde “çok daha yüksek” ve “karşılıklı” yeni gümrük vergileri uygulayacağını vaat etti. Bu açıklama, uluslararası ticaret politikalarında yeni bir dönemin sinyalini verirken, Yüksek Mahkeme’nin yürütmenin vergi yetkilerini sınırlandıran kararı önemli bir dönüm noktası olarak görülüyor.
Trump, yaptığı açıklamada ABD’nin diğer ülkeler tarafından haksız yere sömürüldüğünü iddia ederek, bu durumu durdurmak için agresif bir ticaret politikası izleyeceğinin altını çizdi. Washington’da yankı uyandıran bu çıkış, hem hukuk çevrelerinde hem de ekonomi kulislerinde geniş yankı buldu.
Yüksek Mahkeme Kararının Detayları
Yüksek Mahkeme’nin söz konusu kararı, başkanın gümrük vergisi uygulama yetkisini Kongre’nin onayına bağlı kılmasıyla dikkat çekiyor. Bu karar, geçmişte Donald Trump yönetiminin çelik ve alüminyum ithalatına getirdiği ek vergiler gibi tek taraflı uygulamaların yasal zeminde tartışılmasına yol açmıştı. Mahkeme, vergilerin yalnızca Kongre tarafından çıkarılan bir yasa ile konulabileceği ilkesini vurgulayarak, başkanlık yetkilerinin kapsamına önemli bir sınır çizdi. Bu durum, yürütme organının ticaret politikası üzerindeki geleneksel etkisini sorgulatırken, yasama organının bu konudaki rolünü güçlendiriyor.
Trump’ın ‘Karşılıklı Vergi’ Vizyonu
Donald Trump, Yüksek Mahkeme’nin kararına rağmen, başkanlık görevine geri dönmesi halinde yeni ve daha agresif bir gümrük vergisi politikası izleyeceğinin sinyallerini verdi. Özellikle “karşılıklı” ve “çok daha yüksek” vergiler getirme vaadi, “Önce Amerika” (America First) sloganıyla bilinen ticaret felsefesinin devamı niteliğinde. Trump, bu yeni sistemin, ABD’nin diğer ülkelerden ithal ettiği mallara uygulanan vergilerle, ABD’nin ihraç ettiği mallara uygulanan vergilerin eşitlenmesini hedeflediğini belirtti. Ona göre, bu durum ABD’yi uluslararası ticarette haksız rekabetten koruyacak ve diğer ülkeleri kendi gümrük vergilerini düşürmeye zorlayacak bir araç olacak.
Geçmişteki Gümrük Vergileri ve WTO Kararı
Trump’ın başkanlığı döneminde, 2018 yılında çelik ve alüminyum ithalatına sırasıyla %25 ve %10 ek gümrük vergileri uygulanmıştı. Bu vergiler, ulusal güvenlik gerekçesiyle açıklanmış olsa da, uluslararası ticaret ortakları tarafından büyük tepkiyle karşılanmıştı. Dünya Ticaret Örgütü (WTO), geçtiğimiz dönemde aldığı kararla bu vergilerin uluslararası ticaret kurallarına aykırı olduğuna hükmetmişti. WTO’nun bu kararı, Trump’ın ticaret politikalarını uluslararası platformda zor durumda bırakmış ve ABD’nin ticari anlaşmazlıklarda yalnızlaşmasına neden olmuştu. Trump, bu kararı da eleştirerek, WTO’nun ABD’ye karşı adaletsiz davrandığını iddia etti.
Olası Etkiler ve Tartışmalar
Trump’ın yeniden başkan seçilmesi halinde hayata geçirmeyi planladığı bu agresif gümrük vergisi politikası, küresel ekonomi üzerinde geniş kapsamlı etkilere yol açabilir. Uzmanlar, “çok daha yüksek” ve “karşılıklı” vergilerin, küresel ticaret savaşlarını şiddetlendirebileceği, tedarik zincirlerinde aksaklıklara neden olabileceği ve nihayetinde tüketici fiyatlarını artırabileceği konusunda uyarıyor. Ayrıca, bu tür tek taraflı adımların, ABD’nin uluslararası müttefikleriyle olan ilişkilerini de zayıflatabileceği ve çok taraflı ticaret sistemine olan güveni sarsabileceği belirtiliyor. Yüksek Mahkeme kararına rağmen Trump’ın bu vaatleri, ABD iç siyasetinde ve küresel arenada ticaret politikaları üzerine yeni ve hararetli tartışmaları tetiklemeye aday.